เมื่อวันศุกร์ที่ 3 มีนาคม  2549  เวลา 08.00-15.00 น. อาจารย์ประเทศ  ปัจจังคะตา  รองผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมวัฒนธรรม  ได้รับเกียรติจากจังหวัดร้อยเอ็ดและศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดร้อยเอ็ด ให้เข้าร่วมเป็นกรรมการตัดสินการประกวดผะเหวดในงานประเพณีบุญผะเหวด จังหวัดร้อยเอ็ด ประจำปี 2549 ณ บริเวณสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ร้อยเอ็ด
บุญผะเหวด (บุญมหาชาติ)
กินข้าวปุ้น บุญผะเหวด ฟังเทศน์มหาชาติ 
         เป็นชาดกเกี่ยวกับพระพุทธเจ้า ครั้งเสวยชาติเป็นพระเวสสันดรได้บำเพ็ญทาน นิยมทำบุญในช่วงเดือนสี่ ชาวบ้านจึงนิยมเรียก "บุญเดือนสี่" จังหวัดร้อยเอ็ดจัดเป็นงานเทศกาลใหญ่ประจำจังหวัด และเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยว จัดในช่วงต้นเดือนมีนาคมเป็นประจำทุกปี เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ.2534 จนถึงปัจจุบัน โดยขอความร่วมมือให้อำเภอและหน่วยงานต่าง ๆ จัดขบวนตามเนื้อหาของเรื่อง นับเป็นบุญมหาทานที่ยิ่งใหญ่ของชาวจังหวัดร้อยเอ็ด ถือว่าได้อานิสงส์มาก วันแรกของงานมีขบวนแห่พระเวสสันดรเข้าเมือง จัดขบวนแห่แบ่งเป็น 13 กัณฑ์ วันที่ 2 ของงานเป็นวันฟังเทศน์และแห่กัณฑ์หลอน เป็นงานศูนย์รวมจิตใจของชาวร้อยเอ็ดอย่างดียิ่ง

กัณฑ์ที่1 ทศพร
 พระนางผุสดีเทพอัปสรสิ้นบุญจักต้องจุติ ท้าวสักการะเทวราช สวามีทรงทราบจึงพาพระนางไปประทับที่สวนนางนันทวันในเทวโลก เพื่อความสำราญ แล้วตรัสบอกแก่นางผุสดีเทพอัปสรว่า บัดนี้เธอสิ้นบุญ จักต้องไปจุติในโลกมนุษย์แล้ว ฉันจะให้พรเธอ 10 ประการ จงเลือกเอาตามใจชอบเถิด พระนางดุสดีทรงสดับและได้ทูลขอรับพร 10 ประการ
ท้าวสักการะเทวราชสดับแล้วก็ทรงประสาทพรให้สมประสงค์ทศพร " พระอินทร์ประสาทพร แก่พระนางผุสดี ก่อนลงมาจุติเป็นพระราชมารดาพระเวสสันดร "

กัณฑ์ที่2 หิมพานต์
 พระนางเทพผุสดีจุติเป็นราชธิดาของพระเจ้ามันทราช ได้อภิเษกเป็นมเหสีของพระเจ้ากรุงสญชัยสีวิรัฐนคร ได้ประสูติโอรส พระประยูรญาติจึงถวายพระนามพระองค์ว่า " เวสสันดร "
ครั้นพระเวสสันดร เจริญชนม์ 16 ชันษา ราชบิดาก็ยกราชสมบัติให้ครอบครองและตรัสขอพระนางมัทรี ราชธิดาราชวงศ์มัททรา ให้เป็นมเหสี พระองค์มีโอรส 1 องค์ ชื่อชาลี มีราชธิดา 1 องค์ ชื่อกัณหา
หิมพานต์ พระเวสสันดรบริจาคทานช้างปัจจัยนาค ประชาชนสีพีโกรธแค้นให้ขับไล่ไปอยู่เขาวงกต

กัณฑ์ที่3 ทานกัณฑ์
พระเวสสันดรพร้อมด้วยพระนางมัทรี ชาลี และกัณหา รับราชโองการก่อนจากพระนครพระเวสสันดรได้ทูลขอพระราชทานโอกาสบำเพ็ญมหาสัตสดกมหาทาน คือ การให้ทานครั้งยิ่งใหญ่ อันได้แก่ ช้าง ม้า โคนม รถ นารี ทาสี ทาสา สรรพวัตถาภรณ์ต่างๆหรือแม้แต่สุราบานทั้งหมด อย่างละ 700
เสด็จแล้วก็พานางมัทรี ชาลี และกัณหา ทูลลาชนกชนนี เพื่อไปบำเพ็ญพรตอยู่เขาวงกต ก่อนจะลับพระนครก็ทรงประทานม้าและรถให้แก่พราหมณ์ที่วิ่งตามทูลขอ

กัณฑ์ที่4 วนประเวศ
พระเวสสันดรและพระนางมัทรี พาโอรสรอนแรมจากนครสีพีถึงนครเจตราช ชาวนครเจตราช ได้พบเข้าก็นำความกราบทูลพระเจ้ากรุงเจตราช ต่อนั้นบรรดาประยูรญาติกษัตราก็เสด็จออกมาเฝ้าเยี่ยมทั้งหมด ทูลถามถึงเหตุที่พระองค์รอนแรมจากมหานคร พระเวสสันดรทรงสดับ จึงมีพระราชบรรหารเฉลยเหตุให้ทานช้างแก้วปัจจัยนาค เจ้านครเจตราชทรงสดับแล้วก็ทูลเชิญเสด็จรอบเมือง แต่พระเวสสันดรทรงปฏิเสธข้อเสนอ
พระเวสสันดรและพระนางมัทรีอำลากษัตริย์เจตราช ทรงอุ้มพระโอรสและธิดาดำเนินต่อไปจนถึงเขาวงกต พบศาลาอาศรม ซึ่งท้าววิษณุกรรมเนรมิตตามพระบัญชาของท้าวสักการะเทวราชที่สุดทั้ง 4 กษัตริย์ ก็ทรงผนวชเป็นฤาษี พำนักอาศรมเสวยสุขสืบมา

กัณฑ์ที่ 5 ชูชก
สมัยนั้นในแคว้นกาลิงคะ มีพราหมน์ผู้หนึ่งชื่อ ชูชก มีถิ่นฐานในบ้านทุนวิฐะ เป็นขอทานที่เชี่ยวชาญ เดินทางเที่ยวขอต่างแคว้นเก็บทรัพย์ได้นำทรัพย์นี้ไปฝากพราหมณ์ผัวเมียตระกูลหนึ่งไว้แล้วเที่ยวขอต่อไปอีก
ต่อมาผัวเมียนั้นได้นำทรัพย์ออกไปใช้สอยเสียหมด ครั้นกลับมาไม่มีทรัพย์คืนให้ จึงยกนางอมิตาให้แก่ชูชก นางอมิตาเข้ามาบ้านทุนวิฐะ ปฏิบัติตนต่อชูชกในหน้าที่ภรรยาที่ดีทุกประการ เมื่อชายในหมู่บ้านเห็นเข้าก็พากันสรรเสริญ แล้วดุด่าภรรยาของตนไม่รู้หน้าที่ หญิงในหมู่บ้านจึงเกลียดชังอมิตา ชักชวนกันไปด่าและตบตี ที่สุดชูชกก็นึกหมายได้สองกุมารโอรสของพระเวสสันดรมาเป็นทาสด้วยความที่รักภรรยา

กัณฑ์ที่ 6 จุนพล
 ชูชกถูกสุนัขพรานไล่ล่า วิ่งขึ้นไปร้องไห้ถึงพระเวสฯ บนคาคบไม้ เมื่อพบพรานเจตบุตรก็ใช้เพทุบายหลอกลวงพราน ชูชกลักพริกขิงแก่เจตบุตร และอ้างว่าเป็นราชสาสน์ของเจ้ากรุงสญชัย เจตรบุตรพรานป่าหลงอุบายคุกเข่าถวายความเคารพและช่วยชูชกลงจากต้นไม้ แล้วสละอาหารและนำของตนแก่ชูชกแล้วก็พาไปยังต้นทางพรรณาถึงเส้นทางที่ต้องเดิน อีกทั้งบอกระยะทางที่จะไปพบอาศรมฤาษีซึ่งเป็นดุจที่พักคนเดินทางในยามนี้ และได้รับความปราณีจากอจุตดาบสบอกทางต่อไป

กัณฑ์ที่ 7 มหาพน 
ครั้นชูชกเดินทางไปตามคำแนะนำของเจตบุตร ก็พบท่านจตุฤๅษีที่อาศรม ไต่ถามทุกข์สุข ตามธรรมเนียมของผู้แรกพบ และเมื่อได้ปฏิสันฐานเป็นอย่างดีแล้ว ชูชกก็เริ่มถามถึงพระเวสสันดรใช้เล่ห์เสน่ห์คำ หลอกล่อจนจตุฤๅษีใจอ่อนหลงเชื่อคารมพราหมณ์ จึงให้ค้างที่อาศรมคืนหนึ่ง รุ่งเช้าจัดให้บริโภคผลไม้และเผือกมัน แล้วก็พาไปดูต้นทาง พรรณาถึงเส้นทางที่จะเดินไปถึงอาศรมพระเวสสันดรอย่างถี่ถ้วน ชูชกจดจำคำแนะนำจนเป็นที่พอใจ จึงนมัสการลาไป

กัณฑ์ที่ 8 กัณฑ์กุมาร 
ชูชกเดินทางถึงเขาวงกตเวลาเย็น เมื่อใกล้อาศรมพระเวสสันดรก็ดีใจมาก ครั้นชูชกเห็นว่าพระนางมัทรีเข้า ป่าไปแล้ว จึงเข้าทูลขอสองกุมาร พระเวสสันดรก็ทรงประทานให้ สองกุมารได้ยินกลัวจะถูกเฒ่าชูชกเอาไปเป็นทาส จึงพากันลงไปซ่อนตัวอยู่ในสระ
กัณฑ์สองกุมาร พระเวสสันดร ทรงให้ทานสองโอรสแก่เฒ่าชูชก

กัณฑ์ที่ 9 มัทรี 
พระนางมัทรีทรง ฝากโอรสแด่พระเวสสันดรไว้ แล้วก็เข้าป่าหาผลไม้ คล้ายผลไม้จะหายากต้องเดินทางเข้าป่าลึกกว่าจะได้อาหารพอเพียงก็คล้อยเย็น ครั้นพยายามจะกลับให้เร็วก็มีพญาเสือนอนขวางทาง ซึ่งกล่าวกันว่าสัตว์ทั้ง 3 เป็นเทวดาแปลงกาย จะหลีกทางให้กลับอาศรม ก็ต่อเมื่อดึกมากแล้ว
มัทรี พระนางมัทรีทรงได้ตัดความห่วงหาอาลัยในสายเลือด อนุโมทนาทานโอรสทั้งสองแก่ชูชก

กัณฑ์ที่ 10 สักกบรรพ 
ร้อนถึงท้าวสักการะเทวราชทรงดำริว่า พระเวสสันดรพระราชทานโอรสสองพระองค์แก่ชูชกไป ถ้ามีใครมาขอพระนางมัทรีอีก พระองค์ก็จะทรงพระราชทานให้ ต่อไปจะทรงอยู่ตามลำพังไม่มีใครปฏิบัติ ดูแลจะลำบาก ท้าวสักการะราชดำริแล้วก็เสด็จลงแปลงตนเป็นพราหมณ์เข้าไปหาพระเวสสันดรทูลขอพระนางมัทรี พระเวสสันดรก็พระราชทานให้พร้อมกับรับสั่งว่า " พระนางมัทรีนั้นพระองค์รักใคร่ดั่งดวงพระเนตร แต่พระองค์ก็รักพระสัพพัญญูตญาณมากยิ่งกว่า จึงยินดีให้เสมือนแลกกับพระสัพพัญญูตญาณไว้ "
ท้าวสักการะราชในร่างพราหมณ์ ฝากพระนางมัทรีเอาไว้ยังไม่รับไป ขอให้ปฏิบัติพระเวสสันดร และตรัสบอกความจริงว่า ทรงเป็นท้าวสักกอมรินทร์ขอถวายพร สำแดงกายให้ปรากฏเหาะขึ้นสู่ท้องฟ้า

กัณฑ์ที่ 11 มหาราช
 ชูชกได้พาสองกุมารรอนแรมผ่านป่าใหญ่ ค่ำลงที่ใดก็จะผูกสองกุมารที่โคนต้นไม้ ตัวแกก็ปีนขึ้นไปผูกเปลนอนให้พ้นจากสัตว์ร้าย ทวยเทพทั้งหลายต่างมีความสงสาร ผลัดเปลี่ยนแปลงร่างมาทำนุบำรุงด้วยอาหารทิพย์ และกล่อมนอนทุกราตรี ชูชกพารอนแรม หลงป่ามานานถึง 15 วัน ก็ถึงพระนครสีพี

กัณฑ์ที่ 12 ฉกษัตริย์ 
พระเจ้ากรุงสญชัยดำเนินทัพไปไม่เร่งร้อน โดยอาศัยพระชาลีนำทางมาโดยลำดับเป็นเวลา 1 เดือน กับ 23 วัน ก็ถึงเขาวงกต ก่อนเข้าพบพระเวสสันดร พระเจ้ากรุงสญชัยจัดเตรียมการเข้าพบ 3 ครา คือ พระเจ้ากรุงสญชัย คราวที่ 1 พระนางผุสดี คราวที่ 2 และสุดท้ายเป็นพระชาลีและกัณหา ตรัสแล้วก็ดำเนินเข้าไปในอาศรม พระเวสสันดรและพระนางมัทรีก็คุกเข่าถวายบังคมตรัสถึงโอรสทั้งสองก่อนทุกข์สุขของพระมารดา ต่อนั้นพระนางผุสดีก็เสด็จเข้าไปในอาศรม ติดตามด้วยพระชาลีและกัณหา ทั้งหกกษัตริย์ ได้พบกับความดีใจและเสียใจอย่างรุนแรง ทรงกันแสงสุดประมาณ ต่อมาอำมาตย์ราชปุโรหิต จึงได้ทูลเชิญให้พระเวสสันดรทรงลาผนวช เสด็จนิวัตินครเพื่อครองราชย์ ซึ่งทวยราษฏร์ทั้งมวลก็มีความยินดี ถวายให้พระองค์เป็นกษัตริย์ราชแห่งนครสีพีสืบไป

กัณฑ์ที่ 13 นครกัณฑ์ 
พระเจ้ากรุงสญชัยตรัสสารภาพผิด ขอขมาโทษ และอ้อนวอนโอรสคืนนคร พระเวสสันดรก็ทรงรับเชิญ ลาผนวชพร้อมทั้งพระนางมัทรี เสด็จเข้ามงคลราชพิธีราชาภิเษก ในมงคลสถานที่พนักงานจัดสร้างขึ้น ณ อาศรมนั้น ครั้นได้ฤกษ์กำหนดกาลคืนพระนคร ก็ทรงเครื่องราชูปโภคแบบมหากษัตริย์ด้วยพระเกียรติยศ ท่ามกลางเสนามาตย์ราชบริพาร รอนแรมเดินทางไม่เร่าร้อนเป็นเวลา 2 เดือน จึงเสด็จถึงพระนคร พระเวสสันดรเถลิงราชสมบัติปกครองนครสีพี โดยทศพิธราชธรรม ให้บ้านเมืองเป็นสุขตลอดพระชนมายุ